|
| Door Cees L. Kolff (CBCB
XVIIp) |
| Nederland is een kunstmatig land. Mensen
hebben het in cultuur gebracht en geschikt gemaakt voor bewoning,
bebouwing, natuur, recreatie, land-en tuinbouw en industrie. De Nederlander
staat er vrijwel nooit bij stil dat een kwart van zijn land beneden
het gemiddelde peil van de zee ligt en dat de helft ervan zou overstromen
als er geen waterkeringen waren. Een goede waterhuishouding is dan
ook voor ons en ons land van het allergrootste belang. Zonder dijken,
kaden, gemalen, sloten, stuwen, bergingsgebieden en al die andere
waterstaatswerken zou meer dan de helft van Nederland, waarbinnen
meer dan 10 miljoen mensen wonen en werken, eenvoudigweg niet bestaan.
En als het afvalwater van de Nederlanders (woningen en bedrijven zijn
samen goed voor 1, 5 miljard m3 per jaar) niet gezuiverd werd, zou
het land ook onleefbaar zijn. Waterschappen zorgen voor de regionale
waterhuishouding en houden het land leefbaar! In het algemeen geldt
bij deze lagere overheden de regel, dat wie belang heeft bij het werk
van het waterschap moet meebetalen aan de kosten en daarvoor ook zeggenschap
krijgt in het bestuur. De trits Belang-Betaling-Bestuur,
staat hoog in het waterschap’s vaandel. |

schoon water,
ook voor recreatie |

soms gaat het mis: dat moet er
een noodoplossing komen (zie noot) |

Schielandse Hoge Zeedijk
bij Moordrecht |
|
Taken
Waterschappen behoren tot de oudste democratische-bestuurslichamen
van Nederland. Door de jaren heen hebben zij altijd vitale en onmisbare
taken uitgevoerd: bescherming van mens, dier en plant tegen overstromingen
en zorg voor voldoende water van goede kwaliteit. Naast de oorspronkelijke
Polders met hun eigen besturen, de tegenwoordige Waterschappen en
voorlopig nog enkele Zuiveringschappen, vormen de Hoogheemraadschappen
een aparte categorie: hun naam is historisch bepaald, omdat zij in
het verleden vonnissen konden wijzen in strafprocessen. Bestonden
vlak na W. O. II nog 2700 waterschappen (dit is de verzamelnaam voor
alle 4 hiervoor genoemde vormen) , op dit moment bestaan er nog slechts
48 en de verwachting is dat dit aantal in de nabije toekomst nog verder
zal afnemen tot ongeveer 25. Dit zijn dan nog uitsluitend zogenaamde
all-in waterschappen, die alle zaken, inclusief de afvalwaterzuivering,
tot hun taken mogen rekenen. Naast dit deel van waterkwaliteitszorg
wordt schoon oppervlaktewater tot deze taak gerekend evenals de zorg
voor de waterkwantiteit; met polder-en boezembemaling, stuwen en inlaatpunten
wordt een vooraf vastgesteld polderpeil gehandhaafd. De derde en oudste
taak van een waterschap is het beschermen van de bevolking en land
tegen overstromingen. Hiertoe werden al in de 13e eeuw
waterkeringen aangelegd. De dijken en kaden moeten op hoogte gehouden
worden en stabiel blijven. De zorg voor drinkwater en het grondwater
vallen nadrukkelijk niet onder het takenpakket van een waterschap.
Oudste Waterschappen
De oudste waterschappen dateren al van zo’n zes-zevenhonderd jaar
geleden: de Hoogheemraadschappen: van Schieland (1273), van Rijnland
(1286), van Delfland (1319); de oudste waterschappen in Groningen
waren de zijlvesten. In de grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden
van 1848, legde de staatsman Thorbecke de plaats van het waterschap
vast; het provinciaal bestuur sticht een waterschap of heft het op.
Het geeft aan binnen welk grondgebied het waterschap bevoegd is. Het
oefent toezicht uit op het werk van het waterschap en op zijn financiën.
Bovendien legt de provincie vast hoe het bestuur van het waterschap
is samengesteld en hoe het wordt gekozen. Doordat het waterschap niet
rechtstreeks afhankelijk is van de rijksoverheid werkt het zelfstandig
met eigen bevoegdheden; het heeft een gedecentraliseerd- maar bovenal
een functioneel bestuur. Het heft zelfstandig belastingen zoals de
omslag en verontreinigingsheffing.
Het Bestuur
Het bestuur lijkt veel op dat van een gemeente. Er is een algemeen
bestuur, dat te vergelijken is met een gemeenteraad. Dit heet meestal
de Verenigde Vergadering en haar gekozen ledenworden Hoofdingelanden
genoemd. De kiesgerechtigde ingezetenen heten Ingelanden. Het dagelijks
bestuur, vergelijkbaar met college van B&W, wordt bij een Hoogheemraadschap
College van Dijkgraaf (voorzitter) en Hoogheemraden genoemd. De functie
van Dijkgraaf, soms ook watergraaf genaamd, is anders dan vroeger,
een volledige dagtaak. Hij wordt bijgestaan door een Secretaris/Rentmeester.
Veelal is er tegenwoordig een directeur die de volledige verantwoordelijkheid
voor alle operationele taken van het waterschap draagt. Doordat waterschappen
een eigen bestuur en belastinggebied kennen vormen zij een krachtige
en besluitvaardige bestuurslaag zonder directe politieke inmenging.
Watermanagement
De huidige tendens van het watermanagement is dat water het uitgangspunt
wordt voor ruimtelijke ordening; het verhogen van dijken kan niet
oneindig doorgaan en mede door het toenemend aantal lokale- en omvangrijke
regenbuien wordt de opvang van water een steeds belangrijkere en nieuwe
uitdaging voor de waterschappen. Opvanggebieden moeten tijdig in de
ruimtelijke ordening worden ingepland. |
Kolff en waterschap
Voor zover ik heb kunnen nagaan hebben zich in de Familie Kolff sedert
1789 vijftien verschillende mannelijke Kolffen met polder- en/of waterschapsactiviteiten
beziggehouden.
- In 1795 was Gualtherus Kolff (A XIIIa) reeds Dijkschrijver van de
Tielerwaard tot in 1835.
- Twee van zijn zoons waren daarna tot resp. 1842 en 1866 Secretaris
van de Tielerwaard, terwijl schoonzoon Van Everdingen van 1865 tot
1897 als Dijkgraaf functioneerde.
- Het secretariaat van de Tielerwaard nam Mr Gualtherus Kolff (AC XIVc)
van zijn vader over in 1866 tot 1876. Zijn broer Mr Marius Kolff (AC
XVd) was Dijkgraaf van de Tielerwaard van 1903-1923 en Dijkgraaf van
de Linge-Uitwatering van 1906-1923. Zijn zoon Mr Dr Gualtherus Kolff
(AC XVId) was Dijkgraaf van de Linge-Uitwatering (later genoemd Waterschap
van Beneden Linge) van 1924-1949. Ook zijn zoon Mr George Justinus
(AC XVIIb) was Dijkgraaf, van de Tielerwaard. De oudste tak heeft
zich dus op waterschapsgebied bepaald niet onbetuigd gelaten en een
blijvend bewijs daarvan is het "Gemaal Kolff", in dit gebied. |
De C-tak
van onze familie was en is nog steeds actief in waterschapsland:
- Adrianus Quirinus Kolff (CB XIIf) te Middelharnis was Dijkgraaf
van Onswaard van 1789 tot 1795 en van Krayestein in 1806. Zijn zoon
Cornelis (CBB XIIIf) functioneerde als Penningmeester van Krayestein,
eveneens in 1806. Paulina Cornelia Kolff’s echtgenoot, Willem Johannes
Vader (CBCA XIVk), was Dijkgraaf van Wissekerkepolder van 1890-1907.
Een tweetal ingenieurs op waterbouwkundiggebied
mogen ook niet onvermeld blijven:
- Ir Arnoldus Catharinus Kolff (CBB XVIn) was Hoofd Ingenieur van
het Hoogheemraadschap van Delfland van 1920 tot medio vorige eeuw,
en
- Ing. Wouter Evert Kolff (CBCA XVIIIo) was Civiel Technisch Ambtenaar
van Provinciale Waterstaat in Zeeland.
- Schrijver van dit artikel C.L.K. (CBCB
XVIIp) tenslotte is Hoofdingeland
van het Hoogheemraadschap van Schieland sedert 1985 voor de belangengroep
Industrieel Bedrijfsgebouwd. De waterschapsorganisatie heb ik in
de afgelopen decennia als buitengewoon dynamisch ervaren en nog
steeds vind ik het een voorrecht en ook boeiend zitting te hebben
in dit bestuur van zo’n overheidsorganisatie met roemrijke historie.
Cees L. Kolff |
Zie ook: Links: De
Colve
en Biografieën: Deil |
Noot:
Gelukkig doen noodsituaties zich maar zelden voor. Alleen tijdens
de stormvloed van 1953 ging het bijna mis. Door het plaatsen een binnenvaartschip
voor een ernstig verzwakt punt in Schielands Hoge Zeedijk bij Nieuwerkerk
aan den IJssel kon een dijkdoorbraak worden voorkomen. Op die plek
staat nu het monument 'een dubbeltje op zijn kant'. |
| Noot bij de afbeelding Hoogheemraadschap
Schieland: Transporteren van afvalwater: Vanuit de gemeentelijke
riolering wordt het afvalwater naar de awzi vervoerd. Dit transport
verloopt via de negen rioolgemalen en de ruim 45 km persleiding die
Schieland in beheer heeft. Daarnaast zorgen rioolgemalen en persleidingen
van de inliggende gemeenten voor de overige aanvoer van afvalwater.
In het figuur hiernaast zijn alleen de rioolgemalen en persleidingen
weergegeven, die in het beheer van Schieland zijn. |
|
|